Du học bậc tiến sĩ khác với trải nghiệm du học lên lớp như thế nào?
Khi nghĩ đến du học, hình ảnh quen thuộc thường là một lịch học tương đối cố định: đến trường, tham dự lớp, làm bài và hoàn thành từng học kỳ.
Ở bậc tiến sĩ, trải nghiệm có thể rất khác.
Nghiên cứu sinh vẫn thuộc một chương trình chính thức và phải đáp ứng đầy đủ các yêu cầu của cơ sở giáo dục, nhưng quá trình học thường được tổ chức nhiều hơn quanh nghiên cứu, hướng dẫn học thuật và các mốc tiến độ, thay vì chỉ dựa vào số giờ ngồi trong lớp.
Hiểu sự khác biệt này từ trước giúp người học có kỳ vọng thực tế hơn về hành trình du học tiến sĩ.
1. Trọng tâm dần chuyển từ học kiến thức sang tạo ra nghiên cứu
Ở những chương trình có học phần, nghiên cứu sinh có thể bắt đầu bằng các môn phương pháp nghiên cứu, seminar (hội thảo học thuật) hoặc những nội dung chuyên môn cần thiết.
Tuy nhiên, tiến sĩ không chỉ là một chương trình có nhiều môn học hơn thạc sĩ.
Một phần quan trọng của đào tạo tiến sĩ là quá trình chuyển từ người tiếp nhận kiến thức sang người có khả năng thực hiện nghiên cứu độc lập. Lovitts (2008) mô tả đây là một trong những bước chuyển quan trọng của đào tạo tiến sĩ và cũng là giai đoạn không phải nghiên cứu sinh nào cũng thích nghi dễ dàng.
Khi bước sâu hơn vào nghiên cứu, thời gian của nghiên cứu sinh có thể dành cho đọc tài liệu, xây dựng câu hỏi nghiên cứu, thu thập và phân tích dữ liệu, viết luận án, chuẩn bị công bố hoặc điều chỉnh nghiên cứu sau phản hồi.
Vì vậy, một ngày không có lớp vẫn có thể là một ngày học tập và nghiên cứu rất đầy đủ.
2. Giảng viên hướng dẫn không thay thế vai trò chủ động của nghiên cứu sinh
Mối quan hệ với giảng viên hướng dẫn là một trong những điểm khác biệt rõ nhất của đào tạo tiến sĩ.
Lee (2008) cho thấy hướng dẫn nghiên cứu tiến sĩ có nhiều chức năng: hỗ trợ quản lý dự án nghiên cứu, đưa người học vào cộng đồng học thuật, phát triển tư duy phản biện và từng bước thúc đẩy sự độc lập của nghiên cứu sinh.
Điều đó cũng có nghĩa giảng viên hướng dẫn không phải là người chỉ dẫn chi tiết từng việc phải làm mỗi ngày.
Nghiên cứu sinh cần chủ động chuẩn bị trước các buổi hướng dẫn, thực hiện những công việc đã thống nhất, tiếp nhận phản hồi và quyết định cách phát triển nghiên cứu trong phạm vi được phê duyệt.
Chất lượng của mối quan hệ hướng dẫn cũng có thể ảnh hưởng đến tiến độ. Nghiên cứu của Ives và Rowley (2005) ghi nhận sự phù hợp giữa đề tài với chuyên môn của người hướng dẫn và mối quan hệ làm việc tốt có liên quan đến mức độ hài lòng và tiến triển của nghiên cứu sinh.
Vì vậy, du học tiến sĩ không phải trải nghiệm “được dạy ít hơn”, mà là trải nghiệm được hướng dẫn theo một cách khác.
3. Tiến độ không chỉ được nhìn qua lịch lên lớp
Trong chương trình truyền thống dựa nhiều vào học phần, lịch học tạo ra những mốc khá rõ: tuần học, kỳ thi, bài tập và kết thúc học kỳ.
Ở bậc tiến sĩ, tiến độ có thể được thể hiện qua những mốc khác như:
- hoàn thành đào tạo phương pháp nghiên cứu;
- xác lập đề tài;
- phê duyệt đề cương nghiên cứu;
- các buổi hướng dẫn định kỳ;
- thu thập và phân tích dữ liệu;
- hoàn thành từng phần luận án;
- công bố khoa học nếu chương trình yêu cầu;
- nộp luận án và bảo vệ.
Do đó, việc quản lý tiến độ của nghiên cứu sinh cần nhìn vào toàn bộ kế hoạch nghiên cứu, thay vì chỉ đếm số ngày có mặt trong lớp.
Đây cũng là lý do kế hoạch nghiên cứu, hồ sơ hướng dẫn và các ghi nhận về hoạt động học thuật có vai trò quan trọng trong việc giúp nghiên cứu sinh theo dõi hành trình của mình.
4. Chuẩn bị du học tiến sĩ cần nhiều hơn chuẩn bị cho việc đến trường
Một nghiên cứu sinh quốc tế phải đồng thời thích nghi với quốc gia mới, hệ thống của trường và một hình thức học tập đòi hỏi mức độ tự chủ cao.
Ngoài visa, nơi ở và những vấn đề sinh hoạt, người học cần hiểu sớm cấu trúc chương trình, vai trò của giảng viên hướng dẫn, các mốc nghiên cứu, cách ghi nhận tiến độ và những yêu cầu học thuật phải duy trì trong toàn khóa.
Swiss Academic Support (SAS) hỗ trợ người học ở khoảng trống này.
Tùy chương trình, SAS có thể hỗ trợ hệ thống hóa kế hoạch học tập và nghiên cứu, giúp học viên nhận diện các mốc quan trọng, chuẩn bị trước cho quá trình nghiên cứu, theo dõi tiến độ và hỗ trợ những vấn đề học thuật bổ trợ phát sinh trong hành trình.
SAS không thay thế giảng viên hướng dẫn, không thực hiện nghiên cứu thay học viên và không quyết định các vấn đề thuộc thẩm quyền của cơ sở giáo dục.
Vai trò của SAS là giúp nghiên cứu sinh hiểu rõ cấu trúc của hành trình và chủ động hơn trong việc thực hiện từng giai đoạn.
Kết luận
Du học tiến sĩ vẫn là một hình thức học tập chính thức, nhưng trải nghiệm của nghiên cứu sinh thường không được tổ chức chủ yếu quanh lịch lên lớp.
Nghiên cứu độc lập, hướng dẫn học thuật, các hoạt động nghiên cứu và những mốc tiến độ trở thành những thành phần trung tâm của hành trình.
Hiểu điều này từ trước giúp người học chuẩn bị đúng kỳ vọng: thay vì chờ một lịch học quyết định phần lớn thời gian của mình, nghiên cứu sinh cần học cách quản lý một dự án nghiên cứu dài hạn và từng bước phát triển khả năng làm việc độc lập.
Du học tiến sĩ là hành trình nghiên cứu có hướng dẫn hơn là chỉ theo lịch lên lớp; SAS hỗ trợ nghiên cứu sinh hiểu kế hoạch, theo dõi các mốc và chuẩn bị cho từng giai đoạn.
Tài liệu tham khảo
Ives, G., & Rowley, G. (2005). Supervisor selection or allocation and continuity of supervision: PhD students’ progress and outcomes. Studies in Higher Education, 30(5), 535–555. doi:10.1080/03075070500249161.
Lee, A. (2008). How are doctoral students supervised? Concepts of doctoral research supervision. Studies in Higher Education, 33(3), 267–281. doi:10.1080/03075070802049202.
Lovitts, B. E. (2008). The transition to independent research: Who makes it, who doesn’t, and why. The Journal of Higher Education, 79(3), 296–325. doi:10.1080/00221546.2008.11772100.
